هر وقت مي‌خواهيد با خودروي شخصي خود به يك سفر طولاني برويد، احتمالا از بابت كمبود سوخت در مسير پيش روي نگراني نداريد، چرا كه معمولا در فواصل مشخصي از جاده‌ها، پمپ بنزين يا پمپ وجود دارد. اما تصور كنيد اگر قرار باشد با يك سيستم حمل و نقل فضايي راهي يك سياره دور دست يا يكي از اجرام دور منظومه شمسي شويد، براي تأمين سوخت در ادامه مسير چه راهي وجود خواهد داشت؟ بخصوص اين‌كه سفر به سياراتي همچون مريخ، آن هم با تكيه بر فناوري‌هاي موجود، به ماه‌ها زمان نياز است.

 اما نكته مهم اين است كه در فضا هيچ‌گونه امكاني براي راه‌اندازي تاسيساتي همچون پمپ بنزين وجود ندارد، تأسيساتي كه فضاپيماها بتوانند در آنها سوختگيري مجدد انجام دهند. البته تاكنون چنين امكاني فراهم نشده است، چه بسا در دهه‌هاي آتي، مقدمات راه‌اندازي چنين تأسيساتي مهيا شود.

در سال‌هاي اخير توجه زيادي به مقوله فضا و توسعه اكتشافات فضايي شده اما براي رسيدن به اين اهداف به روش‌ها و فناوري‌هاي نويني نياز است كه براساس آنها در عين حال كه سوخت مصرفي فضاپيماها و سيستم‌هاي فضايي كاهش يابد، صرفه‌جويي‌هاي قابل توجهي نيز در هزينه‌هايي كه براي اين منظور مي‌شود صورت گيرد. اين دو فاكتور مهم محققان و شركت‌هايي را كه در زمينه توسعه فناوري اكتشافات فضايي فعاليت دارند بر آن داشته است تا به فكر آينده باشند، آينده‌اي كه در آن، انبوهي از سيستم‌هاي فضايي از زمين جدا و راهي گوشه و كنار منظومه شمسي مي‌شوند. شركت Shackleton Energy Company از جمله پيشگامان اين مقوله بوده است. اين شركت تحقيقاتي كه در تگزاس آمريكا واقع شده، به دنبال طراحي و راه اندازي نخستين پايگاه عملياتي حفاري در ماه است. هدف محققان اين شركت از دنبال كردن چنين برنامه‌اي دستيابي به منابع معدني قمر طبيعي زمين براي توليد اكسيژن و هيدروژن مايع و به‌كارگيري آنها در نخستين ايستگاه سوختگيري فضايي است. در نگاه نخست اين پروژه در نوع خود جاه طلبانه به نظر مي‌رسد اما مقامات ارشد اين شركت با جديت به دنبال عملياتي شدن آن هستند و اميدوارند تا سال 2020 آن را در فضا راه‌اندازي كنند.

بيل استون، بنيانگذار اين شركت با اشاره به پروژه‌هايي كه در سال‌هاي اخير براي توسعه گردشگري فضايي و بازشدن پاي بخش خصوصي در امر اكتشافات فضايي آغاز شده‌اند مي‌گويد: كافي است نگاهي به پروژه‌هايي همچون ويرجين گالكتيك بيندازيم. در اين پروژه‌ها تلاش مي‌شود گردشگران و محققان با استفاده از سيستم‌هاي جديد و كم هزينه‌تر فضايي (در قياس با شاتل‌ها و كپسول‌هاي سايوز روسيه) به مدارات پايين زمين منتقل شوند. اما اگر قرار باشد نگاهي به دور دست‌ها داشته باشيم يعني جايي كه صحبت از رفتن به ماه و در ادامه مريخ و ساير اجرام منظومه شمسي مي‌شود، با موانعي روبه‌رو مي‌شويم كه مهم‌ترين آنها كمبود سوخت مورد نياز در فضاست. او معتقد است راه‌اندازي اين جايگاه فضايي، تأمين سوخت يكي از نيازهاي ضروري بشر در فرآيند جدا شدن از زمين و توسعه اكتشافات فضايي است.

اين شركت مدعي است در حال حاضر رقيبي در زمينه طراحي و راه‌اندازي جايگاه تأمين سوخت فضاپيماها در فضا ندارد. محققاني كه در اين شركت فعاليت دارند، از هم‌اكنون طرح‌هاي نهايي براي آغاز فاز اصلي اين پروژه را بررسي مي‌كنند. كارشناساني همچون بيل استون برآورد مي‌كنند براي حفاري در ماه و انجام پروژه‌هاي صنعتي در اين قمر به بودجه كلاني بالغ بر 15 ميليارد دلار نياز است. وي اين بودجه را با هزينه‌هاي سرسام آوري كه براي راه‌اندازي تأسيسات عظيم توليد نفت در درياي شمال نياز است، قابل قياس مي‌داند. بدون شك چنين نگرشي ملزومات خاص خود را نيز مي‌طلبد. به عنوان مثال فضانورداني كه در اين تأسيسات حضور خواهند داشت تا با استفاده از ابزارهاي لازم شروع به حفاري در سطح ماه كنند بايد دوره‌هاي مختلف و پيچيده‌اي را سپري كنند. در حقيقت آنها فضانوردان عادي نخواهند بود، بلكه فضانورداني با تخصص‌هاي مختلف صنعتي خواهند بود. محققان شركت Shackleton Energy Company توجه خاصي به دو قطب ماه دارند. آنها بخوبي مي‌دانند كه در اين دو نقطه از ماه تمركز قابل توجهي از مواد معدني ارزشمند وجود دارد كه مي‌توان از آنها براي توليد سوخت مورد نظر فضاپيماها استفاده كرد. به همين منظور گفته مي‌شود طرح‌هايي درخصوص آغاز دو مأموريت پيش آهنگي رباتيكي در دست بررسي است. يكي از اين دو مأموريت مربوط به حفره Shackleton قطب جنوب ماه در 4 سال آينده مي‌شود.

راه‌اندازي جايگاه فضايي تأمين سوخت، يكي از نيازهاي ضروري بشر در فرآيند جدا شدن از زمين و توسعه اكتشافات فضايي است كه مشكل كمبود سوخت در فضا را از ميان برمي‌دارد

درصورتي كه همه چيز بر اساس برنامه‌هاي از پيش انجام شده پيش رود و نخستين مأموريت‌هاي اكتشافاتي در ماه همان نتايجي را به همراه داشته باشد كه مديران ارشد اين شركت پيش‌بيني مي‌كنند،Shackleton Energy Company گام‌هاي بلندي به سوي طراحي و ساخت نخستين پايگاه قابل زندگي در ماه برخواهد داشت. در اين پايگاه از مواد استخراج شده از سطوح زيرين ماه براي توليد سوخت مورد نياز سيستم‌هاي حمل و نقل فضايي استفاده خواهد شد. مديران اين شركت مي‌گويند، سوختي كه به اين ترتيب توليد مي‌شود، در اختيار تمام كشورهايي كه قصد توسعه اكتشافات فضايي را دارند، گذاشته مي‌شود. آنها حتي برنامه‌ريزي‌هاي لازم براي فروش اين سوخت به فضاپيماهاي متقاضي را نيز انجام داده‌اند. بخشي از پروژه بزرگي كه اين شركت دنبال مي‌كند، شامل راه‌اندازي جايگاه‌هاي تأمين سوخت در نقاط مختلف منظومه شمسي است. يكي از مهم‌ترين آنها نقطه‌اي در نزديكي ايستگاه فضايي بين‌المللي است و احتمالا جايگاه‌هاي ديگر براساس نياز مشتريان و كشورهاي متقاضي در نقاط خاص ديگري راه اندازي خواهند شد.

اما اين ايده جاه‌طلبانه و تمامي ايده‌هاي ديگري از اين دست براي تبديل شدن به واقعيت عيني و هيجان‌انگيز به پول نياز دارند. به همين دليل مديران اين شركت از هم اكنون به دنبال پيدا كردن شركاي قابل اطمينان هستند. اين شركا مي‌توانند كشورهايي نظير چين، ژاپن و حتي هند باشند كه از هم‌اكنون به دنبال نقشه‌هايي براي اعزام فضانورد به ماه و در ادامه ساخت نخستين پايگاه‌هاي اقامتي در قمر طبيعي زمين هستند. اين كشورها اعلام كرده‌اند طي 2 دهه آينده بخش قابل توجهي از برنامه‌هايشان را به پيش خواهند برد.

حدود 2 سال پيش يعني در سپتامبر سال 2009، ناسا از كشف منابع آب در ماه خبر داد. اين كشف مهم با استفاده از نتايج به دست آمده از دستگاه‌هاي بررسي‌كننده نصب شده روي 3 سيستم مستقل تحقيقاتي مستقر در فضا صورت گرفت و از همان زمان تاكنون ايده‌هاي مختلفي با محوريت اين كشف مهم شكل گرفته و اعلام موجوديت كرده‌اند. در حال حاضر رفتن به مريخ، مهم‌ترين مقوله‌اي است كه ذهن بشر را در علوم فضايي به خود مشغول كرده است. دانشمنداني كه نيم نگاه جدي به مريخ دارند بخوبي مي‌دانند براي رسيدن به اين سياره بايد از ديوار ماه عبور كنند. ماه فرصت مناسبي براي تمرين سفر طولاني به مريخ است. در ماه تركيبات فراواني از اكسيژن و هيدروژن وجود دارد كه مي‌تواند مقدمات سفر انسان به مريخ را فراهم كنند.