بزرگترین سد بتونی جهان Three Gorges Dam
بزرگترین سد بتونی جهان Three Gorges Dam

در زمينه توليد برق، رکورد شکني اين سد قابل توجه است. نيروگاههاي اين سد داراي ظرفيت 18200 مگاوات هستند (ظرفيت کلي توليد برق انواع نيروگاههاي ساخته شده فعلي در ايران 30000 مگاوات، برق توليدي کل سدها 4000 مگاوات و بيشترين ظرفيت يک نيروگاه برق آبي در کشور 2000 مگاوات است. اين نيروگاه با توليد متوسط سالانه حدود 85 ميليارد کيلووات ساعت، نياز بخش زيادي از مرکز و شرق چين به انرژي الکتريکي را تأمين خواهد کرد و به اين طريق از آلودگي ناشي از سوختن حدود 45 ميليون تن زغال سنگ جلوگيري به عمل خواهد آورد. در ضمن امکان افزايش ظرفيت اين نيروگاه تا 22400 مگاوات براي طرحهاي توسعه در آينده پيشبيني شده است.
با آبگيري کامل اين سد، درياچهاي به طول 660 کيلومتر (بيش از 15 برابر فاصله تهران – کرج) و عرض حداقل يک کيلومتر در انتهاي درياچه ايجاد ميشود که باعث توسعه خط حمل و نقل آبي و کشتيراني و افزايش ظرفيت حمل بار در رودخانه يانگتسه از 10 ميليون تن به 50 ميليون تن خواهد شد. براي توجيهپذيري احداث اين سد به رونق پرورش ماهي و همچنين زمينههاي جهانگردي نيز توجه ويژهاي مبذول شده است، به نحوي که طي سالهاي اخير ديدن محل احداث سد سهدره به يکي از برنامههاي ثابت تورهاي مسافرتي کشور چين تبديل شده و جالب اينکه در شرايطي که هنوز احداث سد به انتها نرسيده است، از هر جهانگرد براي تهيه بليط ورودي 70 يوان معادل 7 هزار تومان دريافت ميشود.
احداث سد سهدره که به علت واقع شدن در محدوده سهدره نزديک به هم، به اين اسم نامگذاري شده، داراي سه بخش اصلي «بدنه سد»، «سرريز» و «سيستم انتقال و بالابري کشتيها» است و 17 سال به طول ميانجامد که هماينک 10 سال آن سپري شده است. اين سد از نوع بتني وزني با طول تاج 2310 و ارتفاع 185 متر ميباشد و سازه سرريز آن که در بخش مياني واقع شده داراي 483 متر طول با 23 خروجي در کف و 22 دريچه فوقاني است و توان عبور دادن دبي معادل 102500 مترمکعب در ثانيه را داراست. نيروگاه اين سد در مرحله نخست شامل 26 واحد 700 مگاواتي ميباشد که 14 واحد آن به صورت فضاي باز در ساحل چپ و 12 واحد آن به صورت زيرزميني در ساحل راست در دست ساخت است. براي طرح توسعه نيروگاهي اين سد نيز احداث 6 واحد 700 مگاواتي ديگر به صورت زيرزميني در ساحل راست پيشبيني شده که فعلاً فقط سازه آبگير آن ساخته ميشود.
دوره احداث اين سد به سه فاز اجرايي تقسيم شده است که در فاز اول که از سال 1992 تا 1997 به طول انجاميد فرازبند، کالورت انحراف آب، مراحل نخست تأسيسات بالابري کشتيها و راههاي دسترسي گوناگون تکميل شدند. در فاز دوم، ساخت بدنه اصلي سد، نيروگاهها، سرريز و تکميل تأسيسات بالابر کشتيها در حد فاصل سالهاي 1997 تا 2003 برنامهريزي شد که با تکميل بخش عمدهاي از آن عمليات آبگيري در اول ژوئن 2003 آغاز شد. نکته جالب اين که فقط با سپري شدن 12 روز، آبي به حجم 4/12 ميليارد مترمکعب با ارتفاع 135 متر در درياچه اين سد ذخيره شد. اين حجم آب، امکان شروع عمليات کشتيراني مورد نظر را فراهم کرده و تراز آن براي شروع به کار نيروگاههاي تکميل شده کافي ميباشد. بر اين اساس 2 واحد 700 مگاواتي جناح چپ تا سه سال آينده و کل نيروگاهها تا سال 2009 که عملاً انتهاي فاز سوم دوره اجرا و تاريخ پايان عمليات احداث اين سد است، کار خود را شروع خواهند کرد. هماکنون در ساخت اين سد 20 هزار نفر کارگر، 350 نفر مهندس و 9 شرکت برنامهريزي و طراحي مشغول به فعاليت هستند. مسلماً احداث چنين سد بزرگ و بينظيري در همه سطوح مديريت، طراحي و اجرا حاوي نکات آموزنده و فراواني است که ميتواند مورد تحقيق و توجه فني متخصصين مربوطه قرار گيرد.